Kerstboomstandaard kiezen: waar let je op bij een stevige standaard?

Leestijd ongeveer 8 minuten

Waarom de standaard zo belangrijk is

Een standaard doet drie dingen tegelijk. Hij houdt de boom rechtop, hij vangt het gewicht van de boom en de versiering op en, bij een echte boom, hij houdt de voet van de stam in water. Als één van die drie niet goed gaat, merk je dat snel:

• Een te lichte of te kleine standaard laat een zware boom omvallen of scheef zakken, zeker als je er veel versiering in hangt.
• Een standaard zonder waterreservoir of met een te klein reservoir leidt bij een echte boom tot een droge stam en dus tot naaldverlies.
• Een standaard die niet bij de dikte van de stam past, dwingt je tot geforceerd zagen of schroeven, en dat is zelden netjes of veilig.

Investeer daarom liever eenmaal in een degelijke standaard dan elk jaar te sukkelen met een oud exemplaar.

De belangrijkste soorten kerstboomstandaards

Grofweg kun je vier typen onderscheiden. Welke het beste bij je past, hangt af van het soort boom en de plek in je woonkamer.

Standaard met schroeven of klemmen (voor echte bomen)

Dit is de bekendste vorm. Een metalen of kunststof voet met een koker en meestal vier of meer schroeven of klemmen die de stam vastzetten. De schroeven druk je tegen de stam om hem recht te zetten. Het voordeel: je kunt de boom bijsturen als hij scheef staat. Het nadeel: je moet zorgvuldig vastdraaien en de schroeven soms een beetje bijstellen als de stam droger wordt.

Standaard met pennen of kegel (stamboor)

Sommige standaarden werken met een centrale pen of kegel waarop de boom wordt geplaatst. Er wordt dan een gat in de onderkant van de stam geboord. Je hebt hiervoor een boom nodig met een stam die dik genoeg is, en vaak moet de verkoper het gat al voor je boren. Handig voor wie snel een stevige opstelling wil zonder schroeven, maar je bent afhankelijk van een boom die erbij past.

Standaard met waterreservoir

Voor een echte boom is een ingebouwd waterreservoir de standaard geworden. Hoe groter het reservoir, hoe minder vaak je hoeft bij te vullen. Let op de vorm van het reservoir: een diep, smal reservoir is lastiger te vullen dan een ruim, ondiep reservoir met een goede opening. Sommige modellen hebben een peilglas of drijver, zodat je ziet wanneer het water bijna op is.

Standaard voor kunstbomen

Een kunstboom wordt meestal geleverd met een eigen voet, vaak een kruisvormige metalen standaard. Voor zware, volle bomen of bomen met veel lichtjes is het de moeite waard om te controleren of de meegeleverde voet voldoende stabiel is. Een extra brede of zwaardere standaard zorgt voor een veiliger gevoel. Wie een smalle zuilboom neerzet, heeft het meeste baat bij een brede voet.

Welke maat standaard heb je nodig?

Hier gaan de meeste fouten mis. Een paar basisregels:

1. Kijk naar de stamdikte van de boom. Meet de stam op de plek waar hij in de standaard komt. De koker van de standaard moet daar ruim genoeg voor zijn zonder dat je de stam hoeft weg te schaven. Probeer de stam niet kleiner te maken door er veel hout van af te halen, want precies dat hout neemt het water op.
2. Kijk naar de hoogte van de boom. Hoe hoger de boom, hoe zwaarder en hoe meer er kan schommelen. Kies voor een grotere boom een zwaardere standaard met meer steun.
3. Kijk naar de breedte van de onderste takken. Een standaard moet binnen de takken passen. Een heel brede voet kan botsen met de onderste takken, wat de boom scheef zet.
4. Kijk naar je ondergrond. Op een gladde vloer, tegels of een dik tapijt heb je meer stabiliteit nodig dan op een ruw oppervlak.

Veel fabrikanten geven op de verpakking aan voor welke boomhoogte en stamdikte een standaard geschikt is. Neem die gegevens serieus, maar kijk ook naar de werkelijke maten van jouw boom. Koop je een boom bij de kweker, meet hem dan of vraag welke stamdikte hij heeft voordat je een standaard aanschaft.

Op welke eigenschappen let je verder?

Waterinhoud (bij echte bomen)

Een verse boom drinkt vooral in de eerste dagen flink. Een standaard die maar een halve liter vasthoudt, moet je dus vaak bijvullen. Een reservoir van enkele liters geeft meer rust. Op onze pagina over het waterverbruik van een kerstboom lees je hoe je dat berekent.

Materiaal en gewicht

Metalen standaarden zijn meestal stabieler dan lichte kunststof exemplaren, maar kunststof kan ook prima werken, zeker als het ontwerp breed en stevig is. Sommige standaarden hebben een extra zware voet of vulbare onderkant voor meer stabiliteit. Een zwaardere standaard is ook minder snel te verschuiven als er iemand tegenaan loopt.

Roestvrij en lekvrij

Een standaard die gevuld wordt met water moet tegen water kunnen. Controleer of het metaal gecoat of roestvrij is en of de naden dicht zijn. Een kleine lekkage op je parket of vloerbedekking is vervelend. Zet voor de zekerheid altijd een rond schaaltje of een stuk zeil onder de standaard.

Gemak van instellen

Een standaard waarbij je met één hand de boom kunt vastzetten, is een verademing, zeker als je alleen bent. Sommige modellen hebben een voetpedaal of een hendel waarmee je de stam in één beweging vastklemt. Dat scheelt gemopper als de boom blijft kantelen.

Veiligheid

Let op scherpe randen en uitstekende delen. Een standaard moet stabiel zijn en bij voorkeur geen losse onderdelen hebben die kinderen of huisdieren kunnen verslepen. Meer over een veilige opstelling vind je in ons artikel over een veilige kerstboom met kinderen en huisdieren.

Een echte boom plaatsen in de standaard

Een paar stappen helpen om de boom stevig en vers te houden:

1. Zaag de stam vers aan. Haal een paar centimeter van de onderkant, recht af, zodat de boom weer water kan opnemen. Dat is vooral nodig als de boom al een paar uur of dagen geleden is gezaagd.
2. Haal geen schors weg. Ook de buitenste lagen van de stam nemen water op. Schaaf of schil er dus niet teveel van af om de boom passend te maken.
3. Zet de boom direct in water. Vul de standaard met water vóórdat je de boom erin zet, of meteen daarna, en controleer de waterstand de eerste dagen vaak.
4. Richt de boom recht. Doe dit met een tweede persoon: een kijkt vanaf een afstand, de ander draait de schroeven. Kijk vanuit twee hoeken.
5. Draai de schroeven om en om aan. Draai ze één voor één en wissel af, zodat de stam gelijkmatig wordt vastgezet.
6. Controleer na een dag. Een boom zakt soms iets en de stam kan krimpen. Draai de schroeven eventueel na.

Een kunstboom stevig neerzetten

Bij een kunstkerstboom is de standaard meestal bij de boom inbegrepen. Controleer bij het opzetten:

• Of de voet volledig is uitgeklapt en alle pennen of schroeven vast zitten.
• Of de boom zonder trillingen rechtop staat voordat je er takken aan toevoegt.
• Of de stam in de voet zit tot aan de aangegeven lijn of markering.
• Of de boom stabiel blijft staan als je er voorzichtig tegenaan duwt.

Merk je dat de boom scheef staat doordat de voet niet recht op de vloer ligt, probeer dan een dun stuk anti-slip of een paar vilten onderzetters onder de poten. Plaats geen boeken of losse blokjes, want die kunnen verschuiven.

Standaard voor een boom met kluit of in pot

Een boom met kluit of in een pot heeft geen traditionele standaard nodig, want de wortels zorgen voor stabiliteit. Wel is een goede onderlegger belangrijk. Zet de pot in een ruimere kuip, mand of bloempot zonder afvoergaten of op een grote schotel, zodat overtollig water niet op je vloer terechtkomt. Vul eventueel op met potgrond of stenen tussen pot en mand voor extra steun. Controleer of de pot onderin gaten heeft: de wortels mogen niet permanent in water staan. Meer over bomen in pot lees je in onze gids over een kerstboom in pot.

Onderhoud en opbergen van de standaard

Een goede standaard gaat jaren mee, mits je hem na gebruik goed behandelt. Spoel het reservoir leeg en schoon na kerst, want achtergebleven hars en naaldresten kunnen gaan schimmelen of stinken. Laat de standaard volledig drogen voor je hem opbergt en veeg metalen delen af zodat ze niet gaan roesten. Draai de schroeven los zodat ze niet vastroesten, en bewaar losse onderdelen in een zakje dat je aan de standaard bindt. Zo hoef je volgend jaar niet te zoeken naar die ene vleugelmoer. Kijk bij het opbergen ook of er scheuren of vervormingen zitten: een standaard met een gebarsten reservoir kun je beter vervangen dan er nog een jaar mee sukkelen.

Wat te doen bij een lekke of ongeschikte standaard

Merk je tijdens de feestdagen dat je standaard lekt, dan is een tijdelijke oplossing mogelijk, maar ga niet met een lekkende voet verder zonder vloerbescherming. Plaats een waterdichte onderlegger, bijvoorbeeld een stevige schaal of een stuk plastic met een rand, en controleer dagelijks het waterpeil. Past de stam niet in de standaard, dan helpt het meestal beter om een grotere standaard te halen dan de stam bij te zagen. Een kweker of tuincentrum kan vaak ter plekke helpen of tijdelijk een andere standaard uitlenen.

Veelgemaakte fouten

• Te kleine standaard. De stam past nét niet. Resultaat: je zaagt of schaaft te veel weg.
• Een standaard zonder water voor een echte boom. De boom droogt uit en verliest sneller naalden.
• Te veel gewicht aan één kant. Zware ballen alleen aan één zijde laten de boom kantelen. Verdeel het gewicht.
• Te dicht bij een verwarming. De standaard en de boom drogen dan sneller uit.
• Niet nakijken na een dag. Een boom kan iets zakken zodra hij de eerste uren in de standaard staat.

Afsluiting

De standaard krijgt zelden de aandacht die hij verdient, maar hij bepaalt hoe stevig, veilig en vers je boom door de feestdagen komt. Meet vooraf de stam, kies een standaard met voldoende waterinhoud en een stevige voet, en controleer na een dag of alles nog goed vastzit. Dan staat je boom het hele seizoen recht overeind en kun je zonder zorgen genieten van het resultaat.

Veelgestelde vragen